Overdracht en andere "overgangen"

Bedrijven of instellingen die CO2 uitstoten dienen naast een vergunning ook over emissierechten te beschikken. Deze rechten worden door de Nederlandse Emissie autoriteit aan de betreffende bedrijven toegekend.

Volgens artikel 16.40, lid 1, Wet milieubeheer (Wmb) zijn emissierechten die zijn verleend, vatbaar voor overdracht indien alle bij de overdracht betrokken personen of instellingen een rekening hebben in het register van de NEa of in het register van een andere betrokken lidstaat van de Europese Unie.

De vereisten voor de levering van emissierechten zijn (art. 16.41, lid 1, Wmb):
- afschrijving van het emissierecht van de rekening van de vervreemder
- bijschrijving van het emissierecht op de rekening van de verkrijger

"Overgangen" anders dan onder bijzondere titel, hebben slechts werking tegenover derden wanneer deze zijn geregistreerd bij de NEa. Bij overgangen onder algemene titel valt te denken aan fusies (art. 2:309 BW).

Nietigheid, vernietiging of ontbinding

Artikel 16.42, lid 1, Wmb, sluit de mogelijkheid tot vernietiging, ontbinding of nietigverklaring uit, wanneer de overdracht is voltooid. Concreet betekent dit dat de transactie niet meer terug te draaien is wanneer de emissierechten zijn bijgeschreven op de rekening van de verkrijger.

In Boek 3 van het Burgelijk Wetboek worden rechtshandelingen genoemd die vernietigbaar zijn. Een voorbeeld hiervan is artikel 3:44 BW waarin wordt bepaald dat rechtshandelingen vernietigbar zijn, wanneer zij door bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden tot stand zijn gekomen. Ook Paulianeuze rechtshandelingen zijn vernietigbaar. Dit zijn rechtshandelingen die door een schuldenaar onverplicht zijn gedaan wetende dat hij daarmee de verhaalsmogelijkheden van schuldeisers zou benadelen.

De keuze van de overheid om de weg van vernietiging, nietigheid of ontbinding af te sluiten kan tot theoretische problemen leiden. Niettemin heeft de overheid hiervoor gekozen om een aantal redenen.
Een vernietiging of ontbinding van de overeenkomst kan ingrijpende gevolgen hebben voor derde partijen, omdat in het register niet valt te bekijken of de te verhandelen emissierechten onderhevig zijn aan een lopende vernietigingsprocedure e.d. De registers dienen naar mening van de overheid de werkelijke situatie weer te geven.
Een nadelig gevolg van vernietiging voor de directe wederpartij zou kunnen zijn dat deze als gevolg van de vernietiging plotseling te weinig emissierechten heeft op de datum waarop hij emissierechten moet indienen om zijn uitstoot van co2 te kunnen dekken.
De handel in CO2 emissierechten zal vaak een internationaal karakter hebben. Het gevolg daarvan is dat vele administratieve handelingen verricht zullen moeten worden in verschillende registers van de betrokken lidstaten. Een vernietiging van een transactie zal daarom naast een aanzienlijke vertraging van registratie van transacties tevens tot administratieve verwarring kunnen leiden.

Dit gezegd hebbende zou de overheid er goed aan doen de mogelijke gevolgen van artikel 16.42 Wmb nauwlettend in het oog te houden.