Op grond van Richtlijn 2003/87/EG heeft iedere lidstaat van de Europese Unie een bepaald aantal emissierechten toegewezen gekregen. Lidstaten dienen deze emissierechten weer verder te verdelen onder de bedrijven op hun grondgebied die broeikasgassen uitstoten. Hoeveel emissierechten een individueel bedrijf krijgt toegewezen is vastgelegd in het zogenaamde "Nationale Allocatieplan" (NAP). Alvorens de emissierechten konden worden toegewezen aan de lidstaten is door de Europese Commissie eerst beoordeeld of de verschillende allocatieplannen objectief en "fair" waren. Lidstaten moesten namelijk zelf aangegeven wat zij dachten nodig te hebben aan emissierechten voor de bedrijven op hun grondgebied. De wijze waarop deze emissieruimte was berekend moest daarom transparant zijn. Nederland, bijvoorbeeld is uitgegaan van een emissieruimte van 115 Mton CO2-eq. Deze hoeveelheid heeft men echter moeten bijstellen onder druk van de Commissie, zodat de emissieruimte uiteindelijk 112 Mton CO2-eq bedraagt. Het Nederlandse allocatieplan is uiteindelijk goedgekeurd door de Commissie zodat het op 21 oktober 2004 door middel van een nationaal toewijzingsbesluit bindend werd.

Nationaal Allocatieplan

De allocatie van emissierechten is voor 351 installaties vastgesteld op grond van nationaal allocatieplan. Om de zienswijzen van belanghebbenden te kunnen betrekken in de vorming van een gedegen besluit heeft een inspraakprocedure plaats gevonden.

Opt-out

Aan installaties die formeel onder het bereik van de richtlijn vallen maar minder dan 25.000 tCO2 uitstoten is de keuze geboden om buiten de emissiehandel te blijven. Dit is mogelijk op grond van artikel 27 van de richtlijn, de opt-out clausule. De administratieve lasten met betrekking tot deze installaties zijn namelijk hoger dan de maatschappelijke baten. Het gaat hierbij om 164 inrichtingen die samen verantwoordelijk zijn voor 1,6% CO2 uitstoot. 102 installaties hebben te kennen gegeven gebruik te willen maken van deze uitzondering. De uitzondering geldt slechts voor de periode 2005-2007. (Temporary exclusion of certain installations)(Second temporary exclusions of certain installations).

Allocatiebesluit

Om het Nationaal Allocatieplan de vorm van een bindend besluit te kunnen geven moest een allocatiebesluit genomen worden. Voor een tweede maal is een inspraakprocedure gehouden waarbij wederom zienswijzen ingebracht kon worden door belanghebbende partijen.

Bestuurlijke Lus

Tegen de individuele toewijzingen van het aantal emissierechten per installatie stond een beroepstermijn open van 6 weken voor direct belanghebbenden. Uitdrukkelijk dient vermeld te worden dat geen beroep open stond tegen andere aspecten van het allocatiebesluit zoals de wijze van berekening van het totaal aantal toegewezen emissierechten aan Nederland. De beroepen van de installaties zijn getoetst door de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State. Indien gegrond bevonden is de mogelijkheid geboden aan het Ministrerie van VROM en EZ om het allocatiebesluit te herzien, tijdens de schorsing van de zaak. Dit nieuwe besluit kan dan worden ingebracht in de procedure zodat op snelle en slagvaardige manier mogelijke bezwaren kunnen worden gehonoreerd.

Toewijzing

De emissierechten worden jaarlijks uiterlijk op 28 februari uitgekeerd.

Dekking

De installaties leveren uiterlijk 30 april het aantal emissierechten in bij Nederlandse Emissieautoriteit die benodigd zijn om de broeikasgasemissies te dekken van het voorgaande jaar.

Handel

Bedoeling is dat installaties gaan handelen in emissierechten om op kostefficiente wijze hun broeikasgasuitstoot te kunnen financieren. Vooralsnog lijken de meeste bedrijven de hoeveelheid toegewezen emissierechten stevig in hun portefeuille te willen houden.

Vergunning

Alvorens installaties broeikasgassen als CO2 mogen uitstoten dienen zij te beschikken over een vergunning. Zonder vergunning kan de installatie ook geen emissierechten verkrijgen of verhandelen.

Monitoringsprotocol

Iedere installatie dient een zogenaamd Monitoringsprotocol in te dienen bij de Nederlandse Emissieautoriteit. Dit protocol beschrijft de wijze waarop de installatie zijn uitstoot van broeikasgassen zal meten. Slechts wanneer een gedegen wijze van meting plaatsvindt zal toewijzing van emissierechten kunnen plaatsvinden. De NEa toetst het Monitoringsprotocol.

Emissiejaarrapport

Jaarlijks dient iedere installatie het aantal uitgestoten emissierechten te registreren en te rapporteren aan de NEa. De wijze van meting dient te gebeuren zoals dat door de installatie is beschreven in het Monitoringsprotocol. Dit emissiejaarrapport dient voorgelegd te worden aan een verificateur alvorens het kan worden opgestuurd naar de NEa.

Verificatie

Een verificateur controlleert het emissiejaarrapport zodat het voldoet aan de gestelde normen. Indien goed bevonden voegt de verificateur een verificatierapport bij het emissiejaarrapport. Deze twee rapporten worden naar de NEa gestuurd. Op grond van de rapporten kan worden vastgesteld hoeveel emissierechten de installatie dient in te dienen om de uitstoot van het verleden jaar te kunnen dekken.